Hoofblad | English | Artikels | Die veeartse | Skakels | Kontak ons

Vrugbaarheidsondersoek in bulle — 'n Koste-analise


Hierdie is 'n verkorte weergawe van 'n artikel geskryf deur Prof. Johan Nöthling, Afdeling Voortplanting, Department Produksiedierstudies, Fakulteit Veeartsenykunde, Universiteit van Pretoria.  In dié artikel word gepoog om die koste-implikasies te bepaal wanneer bulle wat deur 'n veearts getoets is in 'n kudde gebruik word teenoor die gebruik van ongetoetste bulle.

In die eerste gedeelte word verduidelik watter aannames gemaak is met die opstel van hierdie model.  Al hierdie aannames is gebaseer op werklike data van toepassing op die Suid-Afrikaanse mark in 2003 of op die resultate van verskeie wetenskaplike artikels oor vrugbaarheidsondersoeke. Met inflasie inaggenome sal die reële besparing teen vandag se pryse natuurlik heelwat meer wees. Tabel 1 lys al die uitgawes wat ingesluit is in die berekeninge gebruik om by die bedrae in Tabel 3 uit te kom.  Hierteenoor lys Tabel 2 die verskille tussen verskeie vrugbaarheids- en bemarkingseienskappe van getoetste teenoor ongetoetste bulle.  Die twee hoofverskille is dat meer vroulike diere tydens hul eerste hitte beset raak en dat die besettingstempo hoër is by getoetste bulle.  Dit lei daartoe dat meer speenkalwers geproduseer word en dat hulle vroeër bemarkbaar is.


Inhoudsopgawe



Aannames

Die volgende aannames is gemaak ten einde die invloed van vrugbaarheidsondersoeke op die wins van 'n vleisbeesonderneming te bepaal:


Tabel 1


Tabel 1. Pryse en kostes in Suid-Afrika, 2003.
Koste of prys van produk
Aankoopprys van een bulR11 000
Geslagte bul (Rand per kg)R6,60
Gemiddelde toename in speenkalfprys (Rand per kg lewende gewig)       R0,10
Speenkalfprys vir vorige jaar (Rand per kg)R7,63
Verkoopprys speenkalf (Rand per kg verwag teen speentyd)R8,41
Reiskoste veearts (Rand per km)R4,47
Reiskoste boer (Rand per km)R2,00
Vervoerkoste (Rand per km)R8,00
Veeartskoste VBO (Skedewas uitgesluit)R322,71
Veeartskoste neem van skedewas (Rand per bul)R72,42
Laboratoriumfooi vir evaluasie van skedewas vir Camp. and Trich.    R70,00
Wisselende onkoste om bul aan te hou
Sponssiekte entstof (Rand per dier)R1,17
Lamsiekte entstof (Rand per dier)R1,48
Knopvelsiekte entstof (Rand per dier)R2,49
Campylobacter entstof (Rand per bul)R20,59
Finaal verdunde dip (Rand per liter)R0,58
Somerlek (Rand per kg)R1,85
Winterproteïenlek (Rand per kg)R2,00
Produksielek (Rand per kg)R1,55
Water (Rand per liter)R0,02
OorplaatjieR1,17
Vit A (Rand per dier)R3,60
Siteguard om kalwers voor te berei vir voerkraal (Rand per kalf)R10,00
Bovishield of soortgelyke entstof om kalwers voor te berei (Rand per kalf)R6,81    


Tabel 2


Tabel 2. Gevolge van gebruik van geslagsgeskikte bulle teenoor ongetoetste bulle
Ongetoetste bulleGeslagsgeskikte bulle
Eerste Hitte Besettingstempo46,8%54,5%
Datum waarop 50% kalwers gebore1 Oktober26 September
Datum waarop 50% kalwers ouer as 210 dae28 April23 April
Dragtigheidspersentasie86%91%
Aantal speenkalwers verkoop326347
Gemiddelde speenouderdom (dae)216,4218,3
Gemiddelde speengewig (kg)228,4230,1
Aantal bulle gebruik per jaar1210
Aantal bulle uitgeskot Jaar 133
Aantal bulle uitgeskot Jaar 232
Aantal nie-geslagsgeskikte bulle uitgeskot Jaar 102
Aantal nie-geslagsgeskikte bulle uitgeskot Jaar 201
Aantal bulle aangekoop per jaar33



Tabel 3


Tabel 3. Die teoretiese effek op bedryfswins tydens die eerste jaar van VBO en gebruik van geslagsgeskikte bulle in 'n kudde van 400 vroulike teeldiere (Suid-Afrika, 2003)
Inkomste uit die slag van uitgeskotte bulleR26 400
Vermindering in wisselende koste omdat minder bulle aangehou word R  1 099
Inkomste uit verkoop van meer en ouer (swaarder) speenkalwersR44 631
Totale bykomstige inkomste a.g.v. VBOR72 130
Totale uitgawes op VBOR10 582
Koste vir aankoop van nuwe bulleR33 000
Wisselende onkoste om meer speenkalwers te produseer R  9 838
Totale addisionele uitgawe a.g.v VBOR53 420
Verandering in IVRB* toe te skryf aan VBO en gebruik van geslagsgeskikte bulleR18 710
Opbrengs a.g.v. die gebruik van geslagsgeskikte bulle35%

*IVRB — Inkomste voor rente en belasting


Gevolgtrekking

Hoewel daar baie veranderlikes voorkom in hierdie model blyk dit tog duidelik daaruit dat selfs 'n klein toename in die aantal vroulike diere wat beset raak tydens eerste hitte en 'n klein toename in dragtigheidspersentasie kan lei tot 'n aansienlike toename in verdienste, die veeartsonkoste ten spyt.  Dit behoort baie duidelik te wees as mens na die syfers hier bo kyk dat dit definitief betaal om alle bulle deur 'n veearts te laat toets voordat hulle by die vroulike diere kom.  Maak dus so gou moontlik 'n afspraak by u naaste veearts vir 'n besoek voordat die dekseisoen begin.



Vrywaring


Die inligting in hierdie artikel vervat word op die gebruiker se eie risiko gebruik.  Nóg Prof. Nöthling nóg die Universiteit van Pretoria kan verantwoordelik gehou word vir enige skade van watter aard ookal wat mag voortspruit uit die gebruik daarvan.

Indien u meer inligting verlang, kontak gerus u naaste grootdierveearts.